Phø næ trong v¤n ð« kinh doanh   Dao Huy Minh Thu
Vietnamese English

 Tôi s¨ trình bày cho quý v¸ mµt vài ði«u hß¾ng dçn, bí quyªt ð¬ giúp cho ch¸ em chúng ta nhæng ng߶i v×a ra tr߶ng, nhæng ng߶i ðang làm vi®c s¡p b¸ sa thäi, ho£c nhæng ng߶i tính ð±i vi®c v«  v¤n ð«  xin vi®c.

 Phø næ chúng ta ðã phát tri¬n th§t væng mÕnh trong lñc lßþng lao ðµng. Cách ðây ba mß½i nåm, chï có 2 trong s¯ 10 phø næ ði làm. Ngày nay, con s¯ phø næ làm vi®c lên t¾i 7 trong s¯ 10 ng߶i. Phø næ chúng ta cûng ðßþc ån h÷c ðàng hoàng h½n thª h® m© và bà cüa chúng ta. Vào nåm 1950, phø næ chï chiªm 10% trong t±ng s¯ sinh viên ðÕi h÷c, thª mà bây gi¶, chúng ta ðã lên ðªn trên 50%. H½n næa, theo mµt kªt quä nghiên cÑu cüa Bµ Giáo Døc tïnh bang Quebec, ng߶i næ cØ nhân ðÕi h÷c d­ kiªm vi®c h½n là nam. Cách ðây 10 nåm, l¤y thí dø sinh viên ðÕi h÷c, chï có 85% phø næ tìm ðßþc vi®c so v¾i 90% phái nam, thì bây gi¶, hi®n tßþng này lÕi ð±i ngßþc lÕi.  Cho nên, nhæng con s¯ này ðã cho ta th¤y mµt cách t±ng quát nhæng tiªn bµ cüa phø næ trong nhæng nåm qua.

 Tôi xin ðßþc nói vào v¤n ð«, ðó là: Quá trình ði tìm vi®c. Tôi tin r¢ng ðây là mµt v¤n ð« thích hþp ð¬ thäo lu§n trong hoàn cänh kinh tª hi®n nay. Nhß quý v¸ ð÷c báo và nghe tin tÑc h¢ng ngày ðã rõ, mµt s¯ hãng xß·ng ðang tìm cách thay ð±i gu°ng máy làm vi®c và kªt quä là vô s¯ nhân viên b¸ sa thäi. Các c½ quan chính phü cûng thi hành chính sách ki®m ß¾c b¢ng cách giäm thi¬u chi tiêu · m÷i t×ng l¾p, và ði«u này không tránh khöi sa thäi nhân viên. Thª cho nên, tôi xin ðßþc trình bày t¾i quý v¸, trong 20 phút t¾i ðây, mµt vài ði«u c¥n biªt ð¬ ði xin vi®c làm.

 Khi xin vi®c làm, xin quý v¸ c¥n lßu ý 7 ði¬m sau ðây:

   #Уt rõ møc ðích làm vi®c cüa quý v¸;
   #Viªt résumé;
   #Tìm hi¬u v« công ty, sän ph¦m cüa công ty;
   #Giao thi®p, nói chuy®n v¾i nhi«u ng߶i ð¬ tìm hi¬u thêm v« công ty mà mình ðang xin vi®c;
   #Chu¦n b¸ nhæng ði«u c¥n thiªt trß¾c khi ði phöng v¤n;
   #Theo dõi, liên lÕc ð¬ höi thåm sau khi ðßþc phöng v¤n;
   #Khi ðã ðßþc nh§n thì nên nói chuy®n v« lß½ng b±ng;

1. V¤n ð« trß¾c tiên là phäi biªt mình, tÑc là nhæng khä nång và yªu ði¬m cüa mình. ChÆng hÕn nhß, nªu quý v¸ biªt mình giöi v« ån nói thì mình làm giöi v« buôn bán, tiªp th¸, hay nhæng d¸ch vø công cµng.

2. Kª ðªn là vi®c viªt résumé. T±ng cµng có 5 ph¥n: ðµ dài cüa résumé, b« ngoài, cách dùng ngôn ngæ, nµi dung, và hình thÑc.

     Không có ðµ dài nh¤t ð¸nh, 1, 2 hay 3 trang tùy theo mình mu¯n làm gì. Không c¥n biªt resume dài bao nhiêu, nhßng nhæng chi tiªt quan tr÷ng c¥n phäi ðßþc nêu rõ trên  trang ð¥u.

     B« ngoài cüa resume phäi nhìn h¤p dçn. Các ðoÕn vån phäi khúc triªt rõ ràng. Phäi có nhæng khoäng tr¯ng ð«u ð£n ð¬ ng߶i ð÷c không cäm th¤y  nhæng chi tiªt dày ð£c. Nên dùng gi¤y t¯t ð¬ tö ra nhæng ph¦m ch¤t, tính chuyên nghi®p cüa mình.

     Dùng ngôn ngæ rõ ràng, mÕch lÕc, chü quan, và lý thú. Dùng nhæng t× mÕnh ð¬ truy«n ðÕt nhæng møc ðích làm vi®c cüa mình (ð¬ tránh sñ bu°n të cüa bu±i phöng v¤n), nhæng thành tñu ðã ðÕt ðßþc trong quá khÑ mà có liên quan ðªn công vi®c mình ðang xin, nhæng khä nång tñ làm vi®c hay cùng  làm vi®c cüa mình. Dùng t× chính xác, ng¡n g÷n. Cu¯i cùng, bÕn nên tránh nhæng l²i chính tä, l²i vån phÕm v.v...

     Ph¥n nµi dung nên bao g°m nhæng ph¥n sau ðây:
          - Ph¥n m· ð¥u: h÷ tên, ð¸a chï, s¯ ði®n thoÕi.
          - Møc ðích làm vi®c: viªt ng¡n g÷n trong 1 câu: tôi là nhân viên nghành gì và tôi mong ß¾c làm gì.
          - Tóm t¡t ti¬u sØ: ðoÕn này là ch² quý v¸ có th¬ khai tri¬n thêm v« møc ðích làm vi®c cüa mình. Giäi thích tÕi sao quý v¸ s¨ hoàn thành công vi®c và dñ ð¸nh s¨ làm gì kª tiªp.
          - Kinh nghi®m: Nói rõ v« kÛ nång và kinh nghi®m cüa quý v¸ mà có th¬ nhæng ng߶i ði xin vi®c khác không có. Tên công vi®c c¥n ðßþc ð¡n ðo mµt cách chín ch¡n và d­ hi¬u chÑng tö r¢ng bÕn có khä nång thñc hi®n công vi®c nªu ðßþc giao phó.
          -Tóm t¡t trình ðµ h÷c v¤n: b¢ng c¤p ðÕi h÷c, cao ðÆng, trung h÷c; chÑng chï, thành viên cüa các hi®p hµi (tài tØ hay chuyên nghi®p), giäi thß·ng, và nhæng bài v· thuyªt trình, xu¤t bän trong các hµi ngh¸, di­n ðàn.

 Có 2 cách viªt résumé: theo thÑ tñ 'ngßþc th¶i gian', tÑc là nói v« công vi®c hi®n tÕi trß¾c vä quá khÑ sau; và theo chÑc nång. LoÕi viªt theo thÑ tñ ngßþc th¶i gian ðßþc dùng khá ph± biªn.

3. Sau khi viªt xong résumé, quý v¸ nên tìm hi¬u thêm v« công ty và công vi®c mình s¨ làm. Quý v¸ cûng phäi xã giao rµng rãi, nói chuy®n v¾i nhi«u ng߶i v« công ty mình mu¯n vào. T× ðó, quý v¸ có th¬ liên kªt kÛ nång cüa mình và nhu c¥u cüa công ty. Quý v¸ nên nh¤n mÕnh nhæng ßu ði¬m cüa mình c¥n thiªt cho sñ thành công cüa công ty, và ð×ng nên xin xö ð¬ ðßþc nh§n.

4. Quý v¸ có th¬ ð÷c quäng cáo trong báo chí ð¬ tìm vi®c, qua ðÕi lý nhân døng (employment agency), qua bÕn bè, hay trñc tiªp liên lÕc v¾i công ty c¥n ngß·i. Theo th¯ng kê cho biªt, 75% s¯ công vi®c tìm ðßþc là qua bÕn bè hay công ty, và 25% là qua ðÕi lý nhân døng. Quý v¸ nên dùng trên 30% t±ng s¯ th¶i gian xin vi®c trong vi®c tiªp xúc v¾i bÕn bè và nhæng ng߶i làm vi®c trong lãnh vñc này. Không nên dùng quá 5% th¶i gian ð¬ viªt quäng cáo xin vi®c, 10 ðªn 15% th¶i gian viªt thß cho trung tâm nhân døng.

5. Sau khi nµp ð½n, quý v¸ may m¡n ðßþc g÷i ði phöng v¤n. Sau ðây là nhæng nguyên t¡c cån bän ð¬ giúp quý v¸ khi phöng v¤n:

     Tìm hi¬u v« công ty, t§p dßþt v« bu±i phöng v¤n, tìm cách nh¤n mÕnh nhæng khä nång cüa mình, thông qua nhæng ði¬m phäi làm, møc tiêu cüa công ty, loÕi ng߶i h÷ c¥n.

     Ån m£c chïnh t« và tùy theo công ty mà ån m£c cho thích hþp. Nên ðªn s¾m ð¬ có gi¶ nghï ng½i, ð¥u óc tïnh táo, và làm quen v¾i ngoÕi cänh cüa khu  vñc phöng v¤n. Nên nghî r¢ng ðã ðßþc m¶i ði phöng v¤n vì công ty nu¯n biªt khä nång cüa quý v¸, cho nên quý v¸ nên tö ra ph¤n kh·i, tñ tin, vui tß½i.

     V§y thì làm thª nào ð¬ trä l¶i nhæng câu höi? Có 4 yªu t¯ c½ bän: ThÑ nh¤t là l¡ng nghe và hi¬u rõ câu höi. ThÑ hai là suy nghî ch§m rãi ð¬ hi¬u th¤u câu höi, luôn luôn suy nghî trß¾c khi trä l¶i, sñ ð¡n ðo suy nghî cüa quý v¸ s¨ làm ng߶i phöng v¤n n¬ h½n. ThÑ ba là trä l¶i chính xác, không nên trä l¶i ngoài ð« và tiªt l nhæng chi tiªt không c¥n thiªt khác. M²i câu trä l¶i không nên quá dài hay quá ng¡n, ch×ng 1 t¾i 2 phút là ðü. Cu¯i cùng là nên thành th§t, luôn luôn tñ tin, ð×ng bao gi¶ chï trích, tö ra bi quan v« mình, v« mµt công ty nào, hay ng߶i nào.

     Trong khi phöng v¤n, nên ð¬ ý ðªn nhæng cØ chï cüa mình. C¥n nhìn thÆng vào ng߶i nói vì nó s¨ tång thêm sñ tñ tin n½i quý v¸. Ð×ng nên nhìn ði ch² khác khi trä l¶i vì ng߶i phöng v¤n ðôi khi cäm th¤y khó ch¸u. Cách ng°i cüa quý v¸ cûng quan tr÷ng không kém, nó có th¬ làm cho ng߶i ðói di®n hi¬u v« tâm trÕng thích thú hay chán nän, lo âu cüa mình. Mµt khi quý v¸ hi¬u rõ v« nhæng cØ chï cüa mình, quý v¸ có th¬ dùng nó ð¬ ðem lÕi thu§n lþi cho mình.

6. Sau khi phöng v¤n, quý v¸ nên chú tâm theo dõi kªt quä cüa cuµc phöng v¤n. Nên ghi chú nhæng gì quý v¸ ðã nói, và nhæng gì chßa nói khi phöng v¤n. Nên viªt thß cám ½n công ty ðã tÕo c½ hµi ð¬ quý v¸ có d¸p nói chuy®n và tìm hi¬u thêm v« công ty. Nh¡c lÕi nhæng khä nång, ßu ði¬m cüa quý v¸ mà phù hþp v¾i công vi®c quý v¸ ðang theo ðu±i.

7. Sau cùng, khi quý v¸ ðßþc nh§n, nên nói chuy®n v« lß½ng b±ng. Ð×ng nên nh§n l¶i ngay và thßa v¾i h÷ r¢ng quý v¸ s¨ trä l¶i sau.