Phø næ Vi®t Nam trong cuµc s¯ng hàng ngày · Canada   Bà Tr¥n Lßu Khäi
Vietnamese English

Chúng tôi xin cám ½n Liên-Hµi Ng߶i Vi®t Canada và Ban T± ChÑc ðã dành cho tôi ðßþc d¸p trao ð±i v¾i quý v¸ mµt s¯ kiªn thÑc v« phong tøc t§p quán cüa ng߶i phø næ Vi®t Nam và nhæng khó khån, tr· ngÕi trong ð¶ì s¯ng khi phäi thích nghi v¾i xã hµi m¾i.

Kính thßa quý v¸, trß¾c tiên chúng tôi xin trình bày mµt s¯ khái ni®m cûng nhß phong tøc, t§p quán v« ng߶i phø næ Vi®t Nam.

Träi qua bao nhiêu thª kÖ, Vi®t Nam ðã ch¸u nhi«u änh hß·ng cüa Kh±ng-giáo, ðã khiªn ng߶i phø næ b¸ l® thuµc vào ng߶i ðàn ông, trong gia ðình cûng nhß ngoài xã hµi, thêm vào næa nhæng tß tß·ng bäo thü "tr÷ng nam khinh næ " "nh¤t nam viªt  hæu, th§p næ viªt vô " (sanh mµt con trai là có con, còn ðë m߶i con gái thì cûng nhß không) ðã trói buµc ng߶i phø næ vào nhæng quy ð¸nh b¤t di b¤t d¸ch nhß :

     TÕi gia tòng phø     (· nhà theo cha)
     Xu¤t giá tòng phu  (L¤y ch°ng theo ch°ng)
     Phu tØ tòng tØ       (Ch°ng chªt theo con)

Cûng vì v§y mà ð¸a v¸ ng߶i phø næ không ðßþc xem tr÷ng trong xã hµi và gia ðình, không nhæng ng߶i phø næ không ðßþc ði h÷c nhß nam gi¾i mà còn
kh± s· trong mµt s¯ phong tøc nhß: tøc l® täo hôn, ða thê, ép duyên, không sanh con thì b¸ phú v« nhà cha m© ruµt, m£c dù có th¬ l²i không con là do ng߶i
ch°ng; hay chÆng may ch°ng m¤t trong tu±i còn r¤t trë cûng không dám tái giá vì câu "Tiªt hÕnh khä phong ".

V¾i nhæng ng߶i phø næ là nÕn nhân cüa tøc l® täo hôn hay ép duyên thì hôn nhân chï là chu²i ngày tri«n miên cñc nh÷c và b¤t hÕnh. Còn chi kh± cho b¢ng cänh mµt thiªu næ ðang tu±i thanh xuân mà phäi sánh duyên cùng mµt chú bé lóc chóc còn thò lò mûi xanh. Ra ð߶ng thì b¸ chúng bÕn mïa mai, v« nhà b¸ m© ch°ng hành hÕ b¡t làm vi®c không nghì tay t× sáng ðªn t¯i. Lo th±i c½m cho thþ c¤y, thþ c¥y, cho heo gà ån, xay luá giã gÕo và còn b±n ph§n t¡m rØa, l¤y c½m nß¾c cho ch°ng, ðôi khi còn phäi cõng ch°ng ði h÷c næa chÑ, th§t ê ch« cay ð¡ng và tµi nghi®p.

     M© em tham thúng xôi d«n,
     Tham con lþn béo, tham ti«n Cänh-hßng.
     Em ðã bäo M© r¢ng " ð×ng ",
     M© h¤m, M© hÑ, M© bßng ngay vào.
     Bây gi¶ ch°ng th¤p, vþ cao
     Nhß ðôi ðûa l®ch so sao cho b¢ng. ( ca dao )

Thª r°i ! ðªn khi chú bé con lóc chóc ðó ðã là mµt thanh niên, b¡t ð¥u nh§n thÑc ðßþc cuc hôn nhân b¤t xÑng, chán ghét và bö lØng ng߶i vþ già nua này, ð¬ cß¾i vþ ð°ng trang lÑa :

     Vþ anh ðen l¡m, em ½i !
     Ðem ra ch² n¡ng mà ph½i cho giòn.
     Thóc ph½i ba n¡ng thì giòn,
     Vþ anh ba n¡ng, s¡p ðòn mà khênh. ( ca dao )

Ðáng thß½ng thay cho ng߶i vþ già b¸ ch°ng ru°ng rçy, phú bö, không dám tr· v« nhà cha m© ðë, vì sþ làng b¡t vÕ và l¯i xóm chê c߶i, dè biü, miä mai, chª di­u :

     Mèo lành, ai nÞ c¡t tai
     Gái b¸ ch°ng bö, khoe tài chi em ! ( ca dao )

Và cûng chï vì cái quan ni®m kh¡c nghi®t "con gái là con ng߶i ta", nên m£c dù b¸ nhà ch°ng hành hÕ, ngßþc ðãi, ch°ng ru°ng rçy, chê bö, ng߶i phø næ ðáng thß½ng này vçn phäi s¯ng bám vào nhà ch°ng, làm m÷i không công su¯t ð¶i cho ðªn khi nh¡m m¡t buông tay. Th§t phí cä mt ð¶i xuân xanh !

Theo tøc l® ða thê thì mµt ng߶i ðàn ông có quy«n l¤y nhi«u vþ ho£c thiªp, nhßng ng߶i phø næ chï ðßþc phép có mµt ch°ng : "Ðàn ông nåm thê, b¦y thiªp" mà "Gái chính chuyên chï có mµt ch°ng".  Vì quan ni®m vô lý nhß thª, nên khi ðàn ông ngoÕi tình thì chï lên án ng߶i phø næ lÆng l½ ði cß¾p ch°ng ng߶i, chÑ không h« kªt tµi ng߶i ðàn ông quyªn rû vþ ng߶i.

Chª ðµ tr÷ng nam khinh næ, ch°ng chúa vþ tôi, nên :

     Яt than nß¾ng cá cho vàng,
     Ðem ti«n mua rßþu cho chàng u¯ng ch½i. ( ca dao )

V¾i nhæng ng߶i phø næ may m¡n ðßþc s¯ng cänh ch°ng mµt, vþ mµt, thoát khöi nhæng n²i ð¡ng cay cüa cänh ch°ng chung, nhßng chÆng may lÕi g£p phäi ng߶i ch°ng không ra gì thì cûng l§n ð§n, kh± s· muôn ði«u vì cänh ch°ng bê tha c¶ bÕc, rßþu chè :

     Ch°ng em nó chÆng ra gì,
     T± tôm, sóc ðîa nó thì ch½i hoang,
     Nói ra x¤u thiªp, h± chàng,
     Nó gi§n, nó phá tan hoang cØa nhà. ( ca dao )

Bu°n tüi vì ch°ng hß höng, không ðªm xïa ðªn n²i nh÷c nh¢n v¤t vä cüa mình, chï biªt c¶ bÕc, rßþu chè, nhi«u khi hªt ti«n lÕi v« nã ti«n dành døm cüa vþ, nªu không ðßa thì b¸ ch°ng ðánh ð§p.  Ng߶i phø næ chï còn biªt khóc th¥m và ch¸u ðñng không dám ðánh trä lÕi ch°ng vì e b¸ miä mai là "lång loàn".  Ng߶i phø næ ðành l£ng l¨ gÕt th¥m nhæng gi÷t l® tüi s¥u.

V¾i luân lý "Tiªt hÕnh khä phong ", chính cái luân lý này ðã b¡t bao nhiêu ng߶i phø næ phäi lë loi, cô quÕnh. Nªu chÆng may góa bøa trong lúc tu±i còn xuân xanh, câu "Tiªt hÕnh khä phong" ðã trói buµc ng߶i phø næ trë không dám tái giá, ph¥n thß½ng con còn nhö, ph¥n sþ cho danh giá gia ðình. Vì v§y ðã có nhæng cø bà góa ch°ng t× tu±i m߶i tám, ðôi mß½i, mà vçn · v§y nuôi dÕy con ån h÷c thành tài, s¯ng lë loi hàng 60, 70 nåm. Chúng ta th§t tñ hào v« l­ giáo cüa nß¾c ta, nhßng không khöi có chút ng§m ngùi cäm thß½ng cho nhæng ng߶i sß½ng phø trë :

     M¤t cha, ån c½m v¾i cá,
     M¤t m©, liªm lá ð¥u ð߶ng. ( ca dao )

Bây gi¶ chúng tôi xin trình bày ðªn nhæng quan ni®m khác bi®t v« ng߶i phø næ Tây Phß½ng và Ðông Phß½ng.

TÕi Âu-châu b¡t ð¥u cu¯i thª kÖ 18, sau cuµc cách mÕng Nhân Quy«n tÕi nß¾c Pháp, tiªp theo là tác ph¦m ‘The Declaration of the Right of Woman’ do Olumpe De Gouges biên soÕn, thì phong trào giäi phóng phø næ ðòi bình quy«n v¾i nam gi¾i m¾i th§t sñ b¡t ð¥u, sau bao nhiêu là kh± cñc và tranh ð¤u cho t¾i ð¥u thª kÖ 20, thì ng߶i phø næ Âu-châu cûng nhß MÛ Châu m¾i ðòi ðßþc chút ít quy«n, quy«n ði b¥u cØ, tÕi Hoa KÏ vào nåm 1920, tÕi Anh Qu¯c vào nåm 1928, và tÕi Pháp sau thª chiªn thÑ hai (1945)... Nåm 1972 næ tác giä Mary Wollstonescraft  ðã kh·i ð¥u mµt tiªng vang m¾i cho vi®c ðòi quy«n cüa phø næ trong tác ph¦m 'A Vindication of the Right of Woman', trong ðó bà ðã nói lên sñ ðau kh± cüa næ gi¾i và ðòi quy«n bình ðÆng. V« m£t pháp lý,  ðã có nhi«u ðÕo lu§t ra ð¶i bào v® quy«n cüa ng߶i phø næ nhß: công ån vi®c làm, tài sän, chánh tr¸ v.v... Có th¬ nói t× sau nhæng thành công cüa phong trào giäi phóng phø næ, ð¸a v¸ ng߶i phø næ ðã ðßþc nâng cao r¤t nhi«u. Hi®n nay næ gi¾i ðã có nhi«u c½ hµi ð¬ thi th¯ tài nång và ðang d¥n d¥n sát cánh v¾i nam gi¾i ð¬ tham gia h¥u hªt nhæng hoÕt ðng trong xã hµi. Chính vì ðó mà xã hµi Tây phß½ng nói chung, hay xã hµi B¡c MÛ nói riêng, ðã vô hình chung l¤y cá nhân làm yªu t¯ n«n täng ð¬ hình thành xã hµi, gia ðình chï còn là mµt khung cänh ð¬ giúp m²i cá nhân phát tri¬n tài nång riêng.

TÕi Vi®t Nam, ðªn ð¶i nhà Lê m¾i ban hành bµ lu§t H°ng-ÐÑc hay Qu¯c Tri«u Hình Lu§t tßöng ð¯i nhân ðÕo v¾i phø næ h½n, nhßng vçn còn nhæng khoän b¤t công nhß sau.  Ch°ng ðánh vþ vô c¾ cûng không b¸ tµi, trái lÕi nªu ng߶i vþ phÕm trong 7 ði«u dß¾i ðây thì ng߶i ch°ng có quy«n ðu±i ði và l¤y vþ khác :

1- Nói nhi«u  2- Không con      3- Dâm d§t        4- Trµm c¡p
4- Không phøng sñ cha m© ch°ng     6- Ghen tuông      7- Có ác t§t.

Cho ðªn th§p niên cüa thª kÖ XX thì nhæng tß tß·ng ðòi quy«n cho næ gi¾i m¾i kh·i ði¬m, · mi«n Nam  có bà Bút-Trà mÕnh m¨ ðòi quy«n cho næ gi¾i, · mi«n B¡c có nhæng tác ph¦m cüa Tñ-Lñc Vån-Ðoàn nói lên quy«n giäi phóng phø næ, nhß cu¯n truy®n " Cô giáo Minh" và "ÐoÕn tuy®t" v.v...  Ъn th¶i ð® nh¤t Cµng-hòa (1954-1963), bà Tr¥n-L®-Xuân ðßa cu¯n "Lu§t gia ðình" ra Qu¯c Hµi và ðßþc ch¤p thu§n, thì ðã bö ðßþc nÕn ða thê và ly d¸.  T× ðó ng߶i phø næ Vi®t-Nam ðßþc khuyªn khích tham gia các vai trò quan tr÷ng trong chính quy«n.

Qua các di­n trình l¸ch sØ nêu trên, tuy ng߶i phø næ Vi®t Nam b¸ thua kém nam gi¾i trong xã hµi, thì trong gia ðình ng߶i phø næ Vi®t Nam lÕi ðßþc xác nh§n có ð¸a v¸ h½n ðàn ông.

     Ti«n bÕc phó cho con mø kiªm,
     Ngña xe chÆng có lúc nào ngöi. ( Tr¥n-Tª-Xß½ng )

M£c dù ðßþc phong tøc t§p quán cho n¡m quy«n tài chính, kinh tª và quán xuyªn gia ðình, ng߶i phø næ Vi®t Nam ðã không coi ðó là quy«n lþi mà chï coi ðó là mµt nhi®m vø lo cho hÕnh phúc gia ðình

Bây gi¶ chúng tôi nói ðªn ng߶i phø næ Vi®t-Nam trong cuµc s¯ng hàng ngày · Canada. Theo truy«n th¯ng Ðông phß½ng, gia ðình là mµt cµng ð°ng nho nhö g°m có ông bà, cha m©, con cái  s¯ng quây qu¥n dß¾i mµt mái ¤m, yêu thß½ng, ðùm b÷c, giúp ðÞ và chia së cùng nhau nhæng ni«m vui cûng nhß nhæng n²i bu°n, lúc khoë mÕnh cûng nhß lúc ¯m ðau, khi thành công thu§n lþi cûng nhß khi g£p tr· ngÕi khó khån. Trong ðó, ng߶i phø næ ðã góp ph¥n không nhö trong vi®c th¡t ch£t nhæng m¯i dây tình cäm giæa m²i thành viên trong gia ðình, góp ph¥n quyªt ð¸nh trong vi®c tÕo dñng và bäo v® hÕnh phúc gia ðình. Gia ðình lÕi là n«n täng cüa xã hµi, trong khi ðó ng߶i Tây Phß½ng ðã l¤y cá nhân làm yªu t¯ n«n täng ð¬ hình thành xã hµi, gia ðình chï còn là mµt khung cänh ð¬ giúp m²i cá nhân phát tri¬n tài nång riêng.

Chính nhæng sñ khác bi®t này ðã tr· thành nhæng bÑc rào cän tr· ng߶i phø næ Vi®t-Nam trên bß¾c ð߶ng hµi nh§p vào xã hµi hi®n nay. Quä th§t, có ng߶i phø næ Vi®t-Nam nào - dù là ng߶i ði du h÷c, vßþt biên hay ði bäo lãnh - lÕi tránh khöi nhæng giây phút lo âu, hoang mang, phân vân khi phäi hµi nh§p vào mµt xã hµi hoàn toàn khác bi®t t× ngôn ngæ, vån hóa, tß tß·ng ðªn cách thÑc sinh hoÕt hàng ngày. Cu¯i cùng thì dù mu¯n hay không, m²i ng߶i cûng phäi
ch÷n mµt cách hµi nh§p tß½ng ð¯i phù hþp theo quan ni®m cüa mình ð¬ tÕo dñng lÕi cuµc s¯ng m¾i.

Nhi«u ng߶i ðã thành công nhßng cûng có ng߶i ðã th¤t bÕi.  Có nhi«u ng߶i ðã xây dñng ðßþc hÕnh phúc ð¥m ¤m trong khi ðó vçn còn có nhæng ng߶i mãi g§m nh¤m nhæng n²i ð¡ng cay, chán ch߶ng, không hÕnh phúc trên mänh ð¤t ð¸nh cß này.

Thông th߶ng thì có ba mçu ng߶i hµi nh§p vào xã hµi m¾i, ðÕi cß½ng nhß sau :

   #Nhæng ng߶i bäo thü theo truy«n th¯ng Ðông phß½ng.
   #Nhæng ng߶i tri®t ð¬ theo nªp s¯ng Tây phß½ng.
   #Nhæng ng߶i dung hòa cä hai n«n vån hóa Ðông và Tây.

1-  Nhæng ng߶i bäo thü theo truy«n th¯ng Ðông-phß½ng: ðây là nhæng ng߶i quá câu n® theo ðúng l¯i giáo døc Kh±ng-MÕnh, lo sþ b¸ ð°ng hóa v¾i ng߶i bän xÑ, sþ m¤t ngu°n g¯c, m¤t giòng h÷ hay t± tiên th߶ng g£p nhi«u khó khån trong vi®c hµi nh§p. Nhß chúng ta ðã biªt, xã hµi Ðông và Tây hoàn toàn khác bi®t nhau.

Có nhæng ßu ði¬m theo cách nhìn Ðông-phß½ng lÕi tr· thành khuyªt ði¬m theo cách nhìn Tây-phß½ng.  Chính nhæng sñ khác bi®t này ðã khiªn nhæng ng߶i phø næ th¤m nhu¥n tß tß·ng ‘Tam tòng tÑ ðÑc’  lÕi ch¸u nhi«u thi®t thòi trong xã hµi m¾i. Thí dø nhß: Phong cách ði ðÑng khoan thai, nói nång nhö nh©, khi xßa ðßþc ca ngþi trong xã hµi Á ðông, thì nay lÕi tr· thành tr· ngÕi khi giao thi®p v¾i ng߶i Tây-phß½ng.  Nhæng bß¾c chân thong thä tr· nên lÕc lõng trong
mµt xã hµi s¯ng h¯i hä, luôn chÕy ðua v¾i th¶i gian.  Nhæng cØ chï khoan thai, t× t¯n thì lÕi b¸ ðánh giá là ch§m chÕp, nhút nhát.  Ngay cä thói quen nói nång nhûn nh£n, khiêm nh߶ng cûng làm ng߶i phø næ Vi®t-Nam b¸ thua thi®t r¤t nhi«u, chÆng hÕn nhß, trong nhæng bu±i h÷p tÕi n½i làm vi®c, h÷ chï ng°i l¡ng nghe mà không b¥y tö ý kiªn, không biªt cách gþi cho c¤p trên th¤y ðßþc khä nång và thành tích cüa cá nhân mình thì s¨ khó có c½ hµi thång tiªn, có lúc vì tß tß·ng tôn tr÷ng tu±i tác nên h÷ không ðßþc thoäi mái khi phäi chï huy nhân viên dß¾i quy«n l¾n tu±i h½n mình. Ngay cä trong phÕm vi gia ðình, vì b¸ giáo døc t× nhö nên h÷ b¸ tß tß·ng c± xßa ån sâu vào ti«m thÑc, nên h÷ th߶ng có khuynh hß¾ng duy trì cuµc s¯ng gia ðình theo ðúng phép t¡c ngày xßa, vô hình chung h÷ ðã tñ tÕo ra khoäng cách giæa h÷ và ch°ng con, hay cä bÕn bè ðã có tß tß·ng c·i m· h½n h÷. Nhæng khoäng cách này chï khiªn h÷ bu°n bñc ray rÑt, xa cách ch°ng con và th§m chí có th¬ ði ðªn sñ tan vÞ hÕnh phúc gia ðình, nªu h÷ không cänh tïnh k¸p th¶i.

2-  Nhæng ng߶i tri®t ð¬ hµi nh§p theo nªp s¯ng Tây-phß½ng: trái ngßþc v¾i nhæng ng߶i bäo thü, có mµt s¯ ng߶i lÕi h¯i hä hµi nh§p mt cách thái quá.  H÷ ch¯i bö nªp s¯ng Á-ðông ð¬ vµi vã chÕy theo nªp s¯ng Tây-phß½ng trß¾c khi tìm hi¬u v« vån hoá và phong tøc cüa xÑ s· n½i h÷ m¾i t¾i ð¸nh cß. Khi v×a ðªn n½i ð¸nh cß h÷ ðã nhanh chóng lao mình vào hß·ng thø, b¡t chß¾c t× ngôn ngæ, cách ån di®n, giäi trí, làm vi®c, th§m chí ðªn cä nhæng thói x¤u ngay cä xã hi Tây phß½ng cûng không ch¤p nh§n. H÷ ch¯i bö nhæng giá tr¸ tinh th¥n cüa n«n vån hoá Vi®t Nam, ðôi khi ch¯i bö cä ngu°n g¯c cüa mình.  Có mµt s¯ không giæ væng ðßþc bän nång cüa mình nên ðã sa ngã vì nhæng cám d² cüa nhæng xa hoa phù phiªm hay nhæng ti®n nghi v§t ch¤t.  Có th¬ vì s¯ tu±i còn non n¾t hoåc khi còn s¯ng · quê nhà quá ðÕm bÕc, nên h÷ d­ b¸ say mê nhæng món næ trang ð¡t ti«n ho£c các ki¬u áo qu¥n ðúng m¯t th¶i trang, nªu mu¯n có nhæng gì mà h÷ ao ß¾c thì phäi có ti«n, nên mµt s¯ ng߶i ðã b¤t ch¤p tìm m÷i phß½ng cách kiªm ti«n ð¬ ðáp Ñng nhæng khát v÷ng này.  Cûng có mµt ðôi khi chï vì thích mua s¡m quá khä nång tài chánh cüa mình nên h÷ phäi lâm vào cänh túng thiªu, vì · xÑ này quá khác xa v¾i xã hµi Vi®t-Nam, mu¯n mua s¡m gì cûng ðßþc trä góp d¥n d¥n mi­n là ch¤p nh§n trä ti«n l¶i, chính nhæng sñ ðam mê v§t ch¤t này ðôi khi ðã biªn h÷ thành nhæng ng߶i v¸ kÖ, chï còn nghî ðªn cá nhân h÷ mà thôi.  Nªu h÷ còn ðµc thân thì tß½ng ð¯i d­, nhßng nªu h÷ ðã có gia ðình thì bän tính này s¨ làm hÕnh phúc d­ b¸ ð± vÞ vì nhæng tranh ch¤p quy«n lþi giæa hai vþ ch°ng, änh hß·ng ðªn sñ giáo døc con cái.

Quy«n tñ do, quy«n ðßþc hß·ng thø, quy«n yêu thß½ng và ðßþc yêu thß½ng, quy«n ðßþc tñ ch÷n ng߶i yêu thích hþp v.. v.. ðã b¸ nhæng ng߶i phø næ này hi¬u và áp døng sai l¥m mµt cách ðáng tiªc.  H÷ xem n£ng quy«n tñ do cá nhân nhßng ðôi khi h÷ lÕi ði quá xa khiªn tình cäm gia ðình b¸ b¤t hòa khó hàn g¡n, chÆng hÕn nhß, mt s¯ phø næ lÕi b¤t mãn vì ch°ng mình chÆng bao gi¶ t£ng hoa hay næ trang cho mình vào nhæng ngày quan tr÷ng, theo nhß nªp s¯ng Tây-phß½ng, r°i ðªn khi quá tÑc gi§n có mµt s¯ ng߶i ðã quyªt ð¸nh ði ðªn ly d¸ ð¬ mong tìm ðßþc mµt ng߶i hþp v¾i ni«m mong ß¾c h½n, mà không c¥n  nghî ðªn nhæng h§u quä tai hÕi änh hß·ng ðªn tinh th¥n cüa nhæng ðÑa con.

 Nªu h÷ nghî r¢ng khi còn · quê nhà, ch°ng h÷ cûng không h« t£ng quà cho vþ, thì ðó cûng chï là mµt thói quen chßa biªt thay ð±i, chÑ không phäi ch°ng h÷ kém yêu h÷ nhß nhæng ng߶i ch°ng ðã th߶ng xuyên t£ng quà cho vþ.

 Cûng có ng߶i lÕi chü trß½ng phäi vµi vã hµi nh§p vào xã hµi m¾i th§t mau l©, h÷ chü trß½ng mong con h÷ chï hoàn toàn nói tiªng Anh, tiªng Pháp ngay cä khi · nhà, vì h÷ cäm th¤y hãnh di®n khi con h÷ nói nång lßu loát không thua kém ng߶i bän xÑ.  Chï tiªc r¢ng trong mµt th¶i gian ng¡n, chính h÷ không còn theo k¸p v¾i ðà tiªn bµ cüa con h÷, và có nhi«u khi h÷ không còn ðü t× ngæ ð­ di­n ðÕt ý nghî b¢ng ngoÕi ngæ, mà mu¯n nói b¢ng tiªng Vi®t-Nam thì con h÷
hoàn toàn không hi¬u, vì b¯ m© nó ðâu có dÕy nói tiªng m© ðë bao gi¶.  D¥n d¥n ðßa ðªn tình trÕng ðáng bu°n là : "b¯ m© nói thì b¯ m© nghe, con nói thì con nghe ", khoäng cách giæa b¯ m© và con cái ngày càng tång thêm, không th¬ nào có sñ cäm thông nhß nhæng ðÑa trë ðßþc h÷c ngoÕi ngæ khi · tr߶ng nhßng khi v« nhà vçn ðßþc b¯ m© chï dÕy nói tiªng m© ðë th§t ðúng t× ngæ.

3-  Mçu ng߶i dung hòa cä hai n«n vån hóa Ðông và Tây: khác v¾i hai mçu ng߶i ðã ð« c§p · trên, ða s¯ nhæng ng߶i Vi®t-Nam, sau phút giây bÞ ngÞ ban ð¥u khi ð£t chân lên mänh ð¤t ð¸nh cß, ðã ý thÑc ðßþc sñ c¥n thiªt phäi dung hòa giæa hai n«n vån hóa Ðông và Tây, vì cä hai ð«u có nhæng cái ßu và khuyªt, nªu biªt b± túc thì h÷ vçn duy trì ðßþc nhæng truy«n th¯ng t¯t ð©p cüaVi®t-Nam, cûng nhß vçn h÷c höi ðßþc nhæng ði«u hay trong vån hóa Tây phß½ng.

 Mµt m£t h÷ vçn luôn kính tr÷ng các b§c trß·ng thßþng và tuân theo tôn ti tr§t tñ, phép t¡c trong gia ðình, c¯ g¡ng trao d°i kiªn thÑc, tôn tr÷ng danh dñ giòng h÷, thß½ng yêu quí mªn gia ðình, thân m§t v¾i h÷ hàng, khiêm t¯n và nhã nh£n v¾i m÷i ng߶i xung quanh. Mµt m£t h÷ h÷c ðßþc t× nªp s¯ng Tây phß½ng cách làm vi®c g÷n gàng, chính xác, ð¥y sáng kiªn, tôn tr÷ng lu§t l®, tñ ðánh giá ðúng ðßþc khä nång cüa chính mình.  T¤t cä nhæng ði«u này ðã giúp h÷ g£t hái ðßþc nhi«u thành công rñc rÞ trong cuµc s¯ng m¾i.
 
 Có nhæng ng߶i phø næ ðã khéo dung hoà ðßþc cä hai n«n vån hóa trong cuµc s¯ng hàng ngày, h÷ vui vë c·i m· trong gia ðình.  Ngoài xã hµi h÷ vçn giæ ðßþc v¨ trang nghiêm, ðoan trang cüa ng߶i phø næ Á Ðông, ð°ng th¶i h÷ vçn bi¬u lµ ðßþc sñ tñ nhiên, hoÕt bát, l¸ch thi®p cüa ng߶i Tây Phß½ng, khiªn nhæng ng߶i phø næ này càng thêm ð¢m th¡m, duyên dáng khi giao thi®p v¾i ng߶i xung quanh. H÷ vçn giæ ðßþc nªt nhã nh£n tª nh¸ cüa Ðông Phß½ng,
ð°ng th¶i vÇn tñ ðánh giá ðúng ðßþc khä nång cüa h÷.  Khi c¥n thiªt h÷ biªt cách bi¬u lµ nhæng ßu ði¬m cüa h÷ mµt cách tª nh¸ cho ng߶i khác hi¬u ðßþc.  H÷ biªt c¥u tiªn, h÷c höi nhæng ði«u hæu ích qua sách v·, báo chí, Tivi, radio, ng߶i thân, th¥y cô và bÕn bè.  H÷ ch¸u khó trau d°i kiªn thÑc chuyên môn, biªt s¡p xªp cách thÑc làm vi®c thích hþp và có hi®u quä. Trong gia ðình h÷ vçn duy trì ðßþc nhæng ðÑc tính quý báu cüa ng߶i phø næ Vi®t Nam:  ðäm ðang, hi«n thøc, c¥n mçn, hy sinh và nhçn nÕi.  H÷ biªt cách uy¬n chuy¬n nhæng ði«u ðßþc giáo døc theo Kh±ng-MÕnh cho thích hþp v¾i th¶i ðÕi m¾i, xã hµi vån minh tñ do.  H÷ phân chia th¶i gian, công vi®c mµt cách hþp lý ð¬ có th¬ cáng ðáng chu toàn nhæng vi®c trong gia ðình cûng nhß ngoài xã hµi và s· làm. M£c d¥u h÷ ðã g£p nhi«u khó khån lao tâm, t±n trí trong khi phäi làm vi®c m®t nh÷c su¯t tám tiªng trong s·, v« nhà còn phäi lo cho ch°ng con bæa c½m ngon, nhßng h÷ vçn luôn luôn giæ ðßþc nét tß½i vui, nø c߶i ð¥m ¤m. Tuy nhiên mu¯n ðßþc hoàn häo h½n, nhæng ng߶i phø næ này c¥n ðßþc sñ giúp ð· cüa gia ðình và thân hæu, nh¤t là ng߶i ch°ng c¥n quan tâm, sån sóc, trìu mªn chia së nhæng khó khån, cñc nh÷c ð¬ ng߶i vþ vui lòng và quên ði nhæng v¤t vä hàng ngày.

Kªt lu§n:
 Nói tóm lÕi ng߶i phø næ di tän chúng ta mu¯n hòa nh§p vào mµt xÑ lÕ hoàn toàn khác bi®t v« phong tøc t§p quán, ð¶i s¯ng lÑa ðôi, cách ån ·, giáo døc con cái, quä th§t không phäi là d­.  M÷i chuy®n ð«u r¤t khó lúc b¡t ð¥u, và c¥n có khoäng th¶i gian ð¬ t× t× thay ð±i nhæng thành kiªn ðã in d¤u ð§m sâu trong trí m÷i ng߶i.  Ng߶i phø næ luôn luôn ðóng vai trò quan tr÷ng trong gia ðình, vì thª nªu ðòi höi · ng߶i phø næ mµt sñ tª nh¸, thông minh, nhçn nÕi, c¥n cù
và kiên nhçn ð¬ có th¬ giäi quyªt ±n thöa m÷i vi®c khó khån trong gia ðình, c¯ g¡ng có tinh th¥n trách nhi®m trong s· làm, khéo léo trong vi®c giao tª ngoài xã hµi, h÷c höi cách dÕy d² con cái, thì ng߶i ch°ng cûng phäi tìm hi¬u và sát cánh v¾i vþ ð¬ gia ðình ðßþc luôn luôn ð¥m ¤m, thu§n hòa.

 HÕnh phúc gia ðình luôn luôn là cån bän cüa xã hµi dù Ðông hay Tây, v§y chúng ta thØ höi và nh§n xét "TÕi sao hi®n nay vi®c ly d¸ cüa nhæng gia ðình Vi®t-Nam ð¸nh cß tÕi Canada x¦y ra qúa nhi«u ?", Không phäi chî có nhæng c£p vþ ch°ng trë m¾i l§p gia ðình · nß¾c ng߶i, mà còn có nhæng c£p vþ ch°ng nhö tu±i hay trung niên ðã l¤y nhau t× khi còn · Vi®t-Nam, sang ðây cûng b¤t ð°ng ð¬ r°i ði ðªn tình trÕng :

     Anh ði ð߶ng anh, tôi d߶ng tôi
     Tình nghîa ðôi ta có thª thôi !
     Ðã quyªt không cùng xum h÷p mãi,
     B§n lòng chi næa, lúc chia phôi !

Sñ ð± vÞ naÏ có phäi là do:

     TÕi hoàn cänh xã hµi m¾i gây ra ?
     TÕi ð¶i s¯ng m¾i d­ làm thay ð±i tính tình ?
     TÕi ð¶i s¯ng v§t ch¤t dß th×a ?
     Hay tÕi môi tr߶ng s¯ng có nhi«u giao thi®p tñ do giæa nam và næ ?

V§y thì chúng ta là nhæng ng߶i phø næ Vi®t-Nam, ðã ðßþc tiªng khen là "dâu thäo, vþ hi«n, m© ðäm ðang ", chúng ta s¨ nghî sao ?

Chúng ta có nên theo gß½ng hy sinh cho ch°ng con cüa Cø, Bà và M© chúng ta là t¤m gß½ng sáng g¥n chúng ta nh¤t hay không ?

Ь gây dñng lÕi "mµt gia ðình hÕnh phúc " luôn luôn có tiªng c߶i ð¥m ¤m, chính là trách nhi®m cüa ng߶i phø næ chúng ta ?

"Nø c߶i tß½i nhß hoa" cüa ng߶i vþ làm cho ng߶i ch°ng quên ði nhæng m®t nh÷c trong s·. "Sñ trìu mªn " cüa ng߶i m© làm con cái cäm th¤y thoäi mái h½n sau nhæng gi¶ nhÑc ð¥u vì bài v·.  Nhæng bæa c½m nóng ngon lành làm tång sñ ¤m cúng cüa gia ðình gß½ng mçu và s¨ tránh ðßþc tình trÕng rÕn nÑt có th¬ gây ðªn ð± vÞ làm kh± ch°ng, làm ðau lòng mình, và gây ¤n tßþng không t¯t trong vi®c giáo døc con cái sau này.

Tuy vi®c ly d¸ ð¯i v¾i xÑ tñ do mà chúng ta ðang s¯ng thì th§t là th߶ng tình, nhßng ð¯i v¾i ng߶i Á ðông thì lÕi là cä mµt ði«u b¤t hÕnh, vô cùng ðau kh± cho cä hai, và chính ðó cüng là mµt ði¬m khác bi®t l¾n ð¯i v¾i xã hµi Ðông phß½ng và Tây-phß½ng, mà ði¬m này thì chúng ta dÑt khoát là không nên h÷c theo ?

Trß¾c khi dÑt l¶i chúng tôi xin ðßa ra mµt ð« ngh¸ v« hµi nh§p nhß sau: Là ng߶i Vi®t Nam, dù ðang s¯ng · xÑ ng߶i, chúng ta cÑ bäo t°n vån hoá Vi®t Nam, nhßng nh§p gia tuÏ tøc chúng ta c¥n hoà mình vào ð¶i s¯ng cüa tây phß½ng, tÕo thông cäm và hoà ð°ng v½í h÷, theo mµt s¯ phong tøc t§p quán cüa h÷.. trong khi ðó c¥n bäo t°n nhæng ßu ði¬m cüa vån hoá, phong tøc Vi®t Nam, truy«n dÕy cho con cháu chúng ta nhæng tinh hoa cüa vån hoá, phong tøc t§p quán Vi®t, nhß thª chúng ta không lo sþ b¸ ð°ng hóa v¾i ng߶i bän xÑ, sþ m¤t ngu°n g¯c, m¤t giòng h÷ hay t± tiên.

Mµt l¥n næa, xin cám ½n t¤t cä các quý v¸ và mong quý v¸ s¨ ðóng góp v¾i chúng tôi th§t nhi«u ý kiªn hay và thiªt thñc xây dñng.

Xin kính chào quí v¸